Güney Afrika'nın Beyaz Çığlığı

Osman TATLI

         Künye: Film: Özgürlük Çığlığı / Yönetmen:Richard Attenborough /
                        Oyuncu:Denzel Washington

         Özgürlük Çığlığı, gerçek bir öyküden uyarlanan bir yapım. Güney Afrika'nın ırkçılığı teslim olduğu 1970'li yıllarda bağımsızlık için mücadele eden siyahi lider Stephen Biko'nun ve onunla tanışıp, gerçekleri öğrendikten sonra ateşli bir kampanya açan gazeteci Donald VVoods'un hikayesi anlatılıyor. Etkileyici bir özgürlük destanı olarak tanımlanan film, izlenmesi gereken bir yarı-klasik.
         Film, bir gece kondu kampındaki günlük-rutin görüntüleri ile başlıyor. Siyah-beyaz fotoğraf karelerin görselliği zenginleştirdiği siyah insanların içinde bulunduğu insanlık dışı dramatik görüntülerin polisin kampı basmasıyla bozuluyor. Polis, yaptığı baskınla çocuk, ihtiyar, kadın, genç dinlemeden önüne geleni copluyor, dövüyor ve kadınlara tecavüz ediyor. Sonra bütün baraka evler dozerle yıkılıyor. Bu baskın nedeni ise, siyahi öğretinin önde geleni, yasaklı bölgede bulunması gereken Stephen Biko'nun orda olduğu sanıldığından yapılıyor.
         Biko, siyahların özgürlüğü için mücadele eden, beyazların siyahlara yönelik politikasını eleştiren, siyahların uyanışı ve eğitimi için uğraşan bir aydın. Düşünceleri Güney Afrika Yönetimi tarafından zararlı bulunduğundan yasaklı bir aydın. Bu yasak, onun sürekli sivil polis tarafından izlenmesi, evinin dinlenmesi ve bir kişiden fazla kimsenin kendisine yaklaşmasının suç teşkil ettiği bir yasak anlayışı. Bunlara rağmen Biko bir yolunu bulup, toplantılara ve sosyal aktivitelere devam etmeye çalışıyor. Yine bu toplantıların birim giderken, yolda yapılan bir aramada yakalanıyor. Hapis ediliyor. Yapılan işkencelere dayanamayan Biko, hastaneye kaldırılırken yolda ölüyor.
         Biko'nun düşünceleri ve öğretisini merak eden; gazeteci Donald Woods, Biko tanışıyor ve Ondan etkileniyor. Siyahi toplama olan bakışı ve hükümete yönelik tepkileri değişikliğe uğrar. Zaman ilerledikçe beyaz ve siyah adam dost olurlar. Doğruları görmeye başlayan, siyahların mücadelesine destek veren Donald, baskılara uğrar. Daha sonra da yasaklı olur.
         Film, iki bölümden oluşuyor. Birinci bölümde, Bikonun mücadelesi ve öğretisinin önemi üzerinde duruluyor. Ve siyahi mücadeleyi savunanlara ve Biko'ya yapılan baskılar konu ediliyor. İkinci bölümde ise, Donald in yasaklı oluşu ve Biko'nun hayatını anlatan çalışmasını yayınlatmak için ailesi ile Güney Afrika'dan kaçışını konu ediyor.
         Film, yaşanan bir öykünün uyarlanmış olması, dikkatleri daha fazla üzerine çekiyor. Biyografilerin sinemaya uyarlanması diyalektik ve didaktik yönleri daha çok ön plan çıkarıyor. Dolaysıyla konuşmalar duyguların ve düşüncelerin aynası durumda. Konuşmalar, kendilerini dinlemeyen, muhatap kabul etmeyen, siyahların nasıl yaşadığını umursamayanlara ulaşmak için düşüncelerin dile gelişi ve doğruların gün yüzüne çıkarma gayreti var. Böyle olunca filmde duygusallığın insanı sardığı, kucakladığı bol bol sahneler var. Hele Bikonun cenaze töreninde yaşananlar insanı derinden etkiliyor. Hüzünlendiriyor.
         Özgürlük Çığlığı, insanca yaşamak isteyenlerin haklarını talep etmesiyle maruz kaldığı adaletsizliği konu ediniyor. İçinde yaşadıkları zor yaşam koşullarından kurtulmak isteyenlerin, hayattan fazla beklentisi olmayanların, sadece okumak, çalışıp, kimseye muhtaç duruma düşmek istemeyenlerin sırf renklerinden dolayı baskıya, zulme reva görülmesini anlatıyor. Özgürlük çığlığı, haklarını talep edenlerin, çocuk, yaşlı, kadın demeden işkenceye ve kurşunlara maruz kalışını anlatıyor. Özgürlük Çığlığı, haksızlığı dillendirdiği ve bunu söyleyenin beyaz da olsa bu dünyada yaşama hakkının olmadığını vurguluyor. Özgürlük Çığlığı, birilerinin rahat yaşamı için, feda edilen binlerce masum insanların başına gelenlerin resmi. Özgürlük Çığlığı, medeniyetin ortasında kanayan bir yaraya parmak basıyor. Özgürlük Çığlığı, sosyal haklarını talep eden kurumların hükümetler tarafından baskılarla darına dağınık hale getirilişini hikaye ediyor. Ve en önemlisi, Özgürlük Çığlığı, insanların kurtuluş mücadelesi verenlerin yaşadıkları acılarının, gözyaşlarının ve haykırışlarının sesidir.